内容：
回忆录 (Pengingat) 4：
我的前半生（Pengingat Aku）4：政党（Masuk SUPP）
参加政党
(一)
回到家乡后，1948年又到沙巴做工，1950回到诗巫。听说很多人当兵去马来亚跟共产党打仗。当局还造谣说甚么那边回的人很勇敢，出了名。那时幼稚的我也去报名，但刚好人数已够，要等下一批。回到家后听到风声，说那是反对党（指马共）他们要自由，要反对不合理的东西和社会。我想：“我干嘛要去打这些好人呢？”经过脑海里的反复想后，我最后决定不去当这些兵。
1962年我在进步思想影响下，加入了砂拉越人民联合党。由于最初不大懂严密，不知特务的注意，比较大胆的去揭露反动派的罪行，于是在1962年尾被捕。
敌人问我：“你有参加共产组织吗？”我说：“我不知道甚么叫共产党。”他说：“你认识华人，华人很多是共产党。”我说：“王其辉是华人，他是头，你去抓他。”他说：“王其辉是好的，只是他的‘手脚’不好”。问来问去没结果，第二天我被带去见县长。他瞪著蓝眼珠看我，问我有没有参加共产党，我的回答还是：“不知道”“没有”。后来,他问我会不会识字。我说：“不会”。为了证明，他叫手下写了SUPP和Saati两个字叫我辨认。要说识字，当时是不多，但这两个字还是认得了的。但为了欺骗敌人，我故意把它颠倒说。后来他讲了，我还是颠倒说，于是他信以为真，拍著我的肩膀说：“你真的不识字，如果你识字，你就不会参加共产党。”由于敌人没有证据，后来就把我放了。
出来后，我一面继续参加公开政党，一面还参加地下组织。一面为人联党宣传。送传单，一面替地下组织联络、送信，我几乎没有在家做事。两、三天就要去执行一次任务，最多在家里呆一个星期。特别艰苦的是地下工作，若半夜来信也要爬起来去送。一个人在江上划著小船，有时要划很远，整夜没合眼，又要躲躲闪闪，遇到风险也是常有的事。
有一次，我在卡地拔斯（Katibas）河尾送信。我把信装进头发油瓶里，放在船板上，再用泥土厚厚黏住。驶著挂尾车来到一座长屋，我停住车上去看看。听到挂尾车声，一群小孩来到船里玩。由于疏忽，一时没把信带走，回来一看，信竟然被人挖去了。心中不禁一惊，问那些孩子和他们的父母，可是那些孩子没有一个承认。后来有一个孩子小声对我说，他看到另外一个拿去。我好好跟那个孩子说，可是他怎么也不肯还给我。没办法，只好跟他父母说,那是我避 鱼用的Pengaroh（护身符），只要他把东西给我，我就把发油给他。经他父母好说歹说，最后终于把东西要了回来。这才松了口气，不然后果不堪设想。
又一回去送信、刊物和一把手枪。当时离Katibas河口不远处驻有敌兵，查看来往船只。这怎么能偷渡过去呢？一旦查到那是怎么也骗不了。不去，时间又紧急，怎么办？我想如果开快船上，敌人一定怀疑，有再加上那里很多人都认识我。但正好这时是Katibas河的捕鱼旺季，很多人来河里抓鱼，于是我就学这些捕鱼的群众在船头放了几张鱼网，又找来一个斗笠盖在头上打扮成渔夫捕鱼的样子。船驶到Katibas河口，我把车停掉，慢慢沿敌人驻地的对岸划上去。这时我看到有几个敌兵在冲凉，有几条船正被检查，我就划得更慢，并假装弄那个网，慢慢的，离敌兵越来越远了，不见了，终于过了鬼门关。我高兴地发动车子，开足马力，顺利的直奔目的地，和同志接了头。
(二)
在人联党中我曾被选作为到马来亚的一个代表。我们先到新加坡，然后才到马来亚半岛。
到了马来亚，由那里的反对党领著我们参观各个地方，介绍他们那里的农田和农民生活。我们又走到街边，看到好多个乞丐，他们说这些穷苦农民和乞丐都是反动当局不合理政策造成的。我也亲眼看到，在饭店吃饭时，有几个穷人等候在我们周围。我们吃好后，桌上还有剩下的饭菜，他们就涌上来抢吃。有的还捡起人们丢在地上的半截烟来抽，我见了十分感慨。这件事使我清楚的认识到反动派是怎样对待人民，反动派说马来亚人民生活过得很好，全是假话、造谣。
回到自己国土，我向群众做了宣传。1965年我还结合本国反动派情况，向群众讲了他们怎样剥削我们劳动人民，和我们为甚么落后贫穷等。
由于搞秘密活动已被敌人怀疑，1965年又一次被捕入狱。在监狱里，敌人没给我衣穿，不给盖被，只穿一条短裤。我在监牢里总共度过了九天。这九天里每天早上和下午盘问两次，但始终没能从我的嘴里得到甚么东西。最后警察头目亲自来要收买我。他说，只要我出卖了同志，就给我一千块钱，一支手枪，叫我当特务。我说，钱我会用完，我根本分不清谁是共产党，只能随便讲，他们以后也会打我，所以我不能拿。手枪我不会用，以后会用也可能乱打人。敌人无奈，最终还是放了我，许多华族看见我被释放，没有出卖他们，自然很高兴，并更积极的帮助我们。
(三)
我还没参加政党和地下组织时，一家人的生活是没有问题的，稻芭也有收成，只是缺少钱花。当时胶价比较好，我就想改行去割胶。许多周围的人都说不可放弃做稻芭生活，连我母亲也反对。但我想好了，我对比过，我一天做稻芭只能得一罐米，割一天胶却能够一家吃十天。我一直割了两年，生活不但更好过了，花钱也更自由了，旁人也不吭声了。后来参加了人联党，对家事管的很少了，就靠这剩下的一点本，靠爱人一个人去支撑一家的重担，虽然生活日益困难，但一口饭还是没有问题的。
这时许多好心人对我说：“你的生活本来那么好，如今你已多半日子都在外面，对家事却少管了。如今有了困难，你就不要去参加活动，先回来把自己生活搞好吧。”我回答他们说：“这党是好党，是要大家富起来的，我现在苦一点是为了以后大家好。”党听到了这件事，后来每月就发我一百元工资。
我的身份越来越红了。有一天我打算去巴刹，突然收到一封来信，信中说：“你不好再下来了，敌人已在这等著抓你，你立刻做打算。”敌人在巴刹等不到我，就赶快去长屋抓，但他们来迟了两、三个小时。在敌人追捕几年后，我终于在1968年8月20日上边区，参加了PARAKU（北加里曼丹人民军）。
(四)
在前面我讲了一点，幼小时的我是个贫穷、受人欺负的孩子。我受够了这样的痛苦，我最讨厌这样的人与人的关系。我想，我要找出人生生活的真正美好、平等，这一直成为我的理想。参加日本军队满以为能有知识、能自己管理自己的国家，摆脫贫困，实现自己的理想，结果却落空了。人联党成立了，据说是要为人民幸福和平等生活而奋斗，我不死心当然就参加了人联。直到被当时的政府逼上了走武装革命的路。
我深深体会人生道路是坎坷不平、弯弯曲曲的。从日本开始到人联党，以及最后参加武装革命，我受的苦我感觉是够了。特别是参加革命后个人的损失、打击更多，可说是家破人亡。可是自己的理想还未实现。虽然我老了，但我不放弃革命。革命下去个人利益难免会损失或被破坏，但没有我们这些前人的奋斗，哪来后人的成果？我相信自己要追求的理想最后一定会实现。
编者按：
这是由Ubong同志口述，由其子（Serijin Ak Ubong，在部队内名叫Api）笔录，并经其他同志修改、整理的Ubong同志回忆录。
Masuk SUPP
Udah pulaika rumah asal diri empa, taun 1948 ke Sabah baru bekereja dedin, taun 1950 pulaika Sibu. Ninga tusi urang, mayuh bendar urang minta nyadi sedadu ngelaban kominis Malaya. Perintah British koloni bendar ngeluarka berita muji urang ke udah nyadi sedadu pulai ari Malaya, ngambika ulih tetipuka urang mayuh deka enggau nyadi sedadu ngelaban kominis Malaya, iya kebendar ngelaban rayat Malaya keberjuang ngulihka kuasa perintah ari tangan perintah British koloni. Lebuh maya nya, aku masih mintas bendar pikir, enggau nutiska nama diri, tang tubuh udah cukup. Aku dasuh nganti peringkat dudi. Bisi urang becerita, kedikumbai kominis, urang nya kesigi berjuang deka ngele -paska Malaya ari pegai perintah koloni (British). Nyadi bepikir baru aku, ngumbai pikir kedulu deka nyadika sedadu perintah koloni nya salah besai. Suah aku udah ngeban berati kepikir nya, aku lalu mutuska penemu sigi enggai sekali-kali nyadi sedadu perintah koloni.
Taun 1962, aku ari padah bala kaban ke nemu agi pasal pekara dunya pekara politik, mai aku lalu masuk SUPP. Ketegal ari mula, urang nemu aku sigi amat deka enggau ngereja pengawa ngubah adat masyarakat ke enda betul, amat deka enggau berjuang ngulihka Sarawak merdika, jungka aku taun 1962 kena tangkap. Ku munsuh nanya aku: "Kati nuan bisi enggau masuk nyadi kaban kominis"? Ku saut aku, aku enda nemu nama utai ti dikumbai kita kominis, Ku jaku tanya iya baru, nuan bisi ngelala bansa Cina, bansa Cina kemayuh nyadi kominis. Ku aku, Ong Kee Hui nya bansa Cina, iya nya kepala kmonis? Iya nya kepala kami, tangkap iya. Ku iya nyaut aku, Ong Kee Hui nya Cina manah, kaki tangan iya kejai. Macam-macam utai ditanya, tang lalu nadai pengujung. Hari siti aku dibai betemu enggau DO bansa urang putih. DO urang putih lekat mata merenung aku, lalu nanya aku bisikah enda enggau masuk kominis? Saut aku sigi masih madahka nadai. Iya nanya aku nemu surat kenda? Aku madah enda nemu. Ari nya DO urang putih nya ngasuh penulung iya nulis leka surat: SUPP, SA'ATI., udah nya dasuh baca aku. disebut aku salah, bisi tunsang, dipadahka iya cara munyi urup maca, agi mih bisi salah, nya kena sida ngamat ka aku betul enda nemu surat (ke bendar, aku ngaga diri enda nemu). Ha ... ha ... Amat enda nemu surat mih nuan, enti nuan nemu surat sigi enggai nuan enggau masuk nyadi kaban kominis. Laban nadai utai kesaksi, kena ngamatka aku bisi penyalah, nya alai sida ngelepas aku.
Udah aku dilepaska, aku enggau menyalaika pengawa parti, enggau masuk gerempung bumai. Aku nyaup besadungka surat berita "SA'ATI" SUPP sereta nulung ngidarka surat pengawa gerempung bumai. Dalam sebulan, enti bisi seminggu diau dirumah, udah manah amat nya. Lebih agi pengawa gerempung belalai tusah bendar ngereja, tengah malam bisi surat datai, nyau mih angkat nganjung. Malam hari aku siku aja bekayuh ngena perau mit, kadang-kadang nya jauh amat, semalam-malam bekayuh enda tinduk, selalu nyau deka bebadi da.
Bisi sekali aku nganjung surat ngagai ulu Katibas, surat nya disimpan aku dalam pucung minyak pala, dibalut enggau tanah tebal-tebal, dengkah aku dibaruh ruang perau dia. Perau speedboat aku sangkai dipangkalan sebuah rumah panjai, bala anak mit nyau nyereban datas ari atas bemain ba perau aku dia. Ari ketegal lali, maya udah nikika rumah panjai baru nemu nadai ingat mai surat nya, nikal baru, nemu udah dambi urang. Ati cukup kesal, nanya nembiak dia enggau bala apai indai sida, sama madah enda nemu, sama nyebut nadai ngambi. Bedau bangat lama udah nya, bisi siku nembiak nelai aku, madah-ka iya bisi meda kengambi. Aku bejaku manah enggau nembiak nya, tang iya enggai meri ke aku. Nadai kira bukai, terus ngiga apai indai iya, madahka utai nya "pengaruh" dikena nyaga ari kacau baya, asa kita mulaika utai nya ka aku, aku tau magi ke iya mimit. Udah nya ari pujuk apai indai, nembiak nya lalu nyuaka aku. Nyau dinsur seput, ati cukup gaga!
Bisi sekali agi cerita nganjun surat, berita surat kedisadung enggau sepucuk pistol. Maya nya di Ng. Sungai Katibas bisi kem sedadu perintah, benung beperesaka perau kemudik keundur. Bah bekeni ku cara mansa sida nya? Aku bepikir, enti mutu dipasang laju, tentu ngasuh sedadu sangka, agi mega urang dia mayuh bekelala enggau aku. Manah bendar maya nya, urang mayuh berikan di ai dia. Aku nunda gaya sida,
pala betudung tudung daun biru, lalu ngaga diri ngadu jala enggau perengka kena berikan ngengkahkai luan perau. Nya mih perau aku datai di Ng. Katibas, injin aku padam, bekayuh belubah-lubah nengah seberai kem sedadu. Maya nya, bisi sedadu mandi, bisi beberapa buah perau benung diperesa sedadu, aku sengajal lubah agi bekayuh, pura-pura baru ngaga diri nipan pukat nipan jala, agi masih belubah-lubah mansang kulu, nya mih udah umbas iya penyauh ngejangka kem sedadu, asai kepansut ari nyawa baya (jagu). Aku gagaka diri empu, mutu aku pasang laju-laju, mujur bendar datai ditempat ke sigi deka digagai aku, dia lalu betemu enggau 'comrade' ke sigi deka digusung.
Dalam SUPP aku suah dipilih nyadi kaban komiti pusat (central committee). Aku kala dipilih enggau ngarika SUPP dipinta parti penyakal Singapore, parti penyakal Malaya ningaka aum, meda pemansang pengawa parti sida iya.
Maya di Malaya, kami dibai meda gaya urang bumai, dibai bejalai disebelah pasar, awakka kami meda urang mesekin disebelah kaki lama minta duit minta utai pakai. xxxUrang parti penyakal madah, menua merinsa menua sennang nya sigi nyadi ari gaga perintah ke merintah. Kitai deka ka adat masyarakat manah, rayat Malaya, Singapore, Sarawak enggau Sabah meseti deka sahati berjuang ngelaban numbangka "perintah alliance" (diatu ditukar nama BN)
Laban aku udah balat disangka enggau ngereja pengawa belalai, taun 1965 aku kena tangkap baru. Maya dalam rumah jil, aku enda dasuh bebaju, tinduk nadai pua, nadai panggal, keretum cukup mayuh,
aku semina dikemendar betancut dalam aja. Pengelama 9 hari kena tan, tiap hari, sahari 2 kali ditanya, pagi enggau lemai. Pengujung masih nadai utai ulih ari mulut aku. Penudi ketuai polis empu bejaku, ku iya: "Ubong, enti nuan madahka nama bala 'comrade"' nuan, kami meri nuan duit $1,000.00, pistol sepucuk, agi mega nuan terus bekereja enggau kami nyadi SB ( speicial branch). Enggai aku nyaut jaku kita, taja upah diberi kita besai amat, laban aku enda nemu, enda ngelala urang ke kominis, sengapa sangka sengapa sebut, ngumbai urang kominis, ujung aku merinsa dijamah dibunuh urang. Udah pemuas betanya saut, baru aku dilepaska sida.
Sebedau masuk parti enggau gerempung belalai, pengidup kami sebilik nadai ngawa, ninting taun bumai bulih padi, tang kurang duit. Lebuh maya getah manah rega, aku berunding deka ngelengkaka pengawa bumai, ati ngereja pengawa nangkal. Kaban bilik sepiak-sepiak nagang ngelengka ka pengawa bumai, indai mega enda ngasuh ngelengka ka pengawa bumai. Udah aku suah bebandingka, bumai sahari bulih secupak berau, nangkal sapagi tebelihka berau umbas empa kami sebilik dalam kandang10 hari. Dua taun aku udah sigi ati ngereja pengawa nangkal ngulihka duit, pengi-dup kami sebilik bisi bendar insur, kaban bilik sepiak-sepiak enda agi bejakuka kami, kami sebilik bisi bendar belanja diekna. Udah enggau masuk parti, pengawa kurang dikibuh ka, belanja nyau dikena bejalai kin kia, pengawa dirumah ngarapka bini siku iya aja ngereja, ari nya pengidup man-sang merusut, pengidup nadai tentu besai masalah.
Lebuh maya nya urang ke ati manah bejaku, nyebut dulu pengidup kita sebilik udah manah amat, sekumbang kenyau gagau ka pengawa parti, pengidup kita sebilik jauh merusut, nya alai nuan kurang ke agi enggau bejalaika pengawa parti. Aku bejaku manah madah ka sida, kami sebilik amat bepengerugi sereta bulih pemedis ngereja pengawa parti, tang laban nemu pengawa tu ngulihka penguntung semua rayat, ati aku senang ulih enggau urang mayuh ngereja iya. Angkat bala ke nemu penusah aku betusi pangan diri, nemu parti lalu meri aku belanja tiap bulan $100/ =.
Pengawa aku udah nyau nampak bendar ditemu urang. Hari siti nya aku deka nurunka pasar, sekali nerima surat datai ngenyit. Ku padah dalam surat nya; 'Nuan anang sekali-kali nurunka pasar, laban bala SB udah nganti penatai nuan dipasar dedin, deka nangkap nuan. Nuan jampat ke agi besedia ... " Munsuh enda tantika aku ka pasar, nyau sida ka rumah aku, deka nangkap aku. tang sida laun kira 2,3 jam. Udah nya nyau betaun SB deka nangkap aku, kena 09-08-1968 aku nyau enggau betiki bukit ngagai sempadan, masuk PARAKU (Sedadu Rayat Kalimantan Utara).
Datas tadi udah bisi nyebut, maya aku agi biak tusah bendar, agi mega teda tundi teda keduan urang Nya alai aku diatu benci ka urang kepenipu, keselalu deka ngaga penusahka urang, nguntungka diri. Aku mikir, aku patut begulai enggau bala urang ke angkat berjuang, kedeka ngubah sistem masyarakat lama nyadi masyarakat baru, ke deka ngelepas ka rayat mayuh ari pengidup ke merinsa., deka ngelepas ka Sarawak ari perintah ke ngindik rayat. Maya masuk nyadi sedadu Jipun berunding deka ngulihka pemandai surat, laban deka nemu gaya pemansang tuju politk kedeka nyadi, pengujung kusung nadai utai ulih. Ku jaku masuk SUPP, benggauka parti berjuang ngulihka merdeka, ngelepaska ari tenggam jari perintah koloni. Dini nemu nyau kena pejal enggau betiki bukit masuk kedalam utan berjuang besenyata, laban jalai alus keditengah berjuang, udah dempang udah dalitka perintah.
Diasai aku, kitai mensia idup sigi mayuh bendar penguji, jalai ti ditengah kitai mensia idup sigi enda rata, sigi enda lurus, sigi mayuh penekul. Ketegal menua, ketegal bansa, ketegal rayat, aku enggau menyalaika pengawwa revolusi (rvolution), aku amat udah besai bendar pngerugi, bini mati anak mati ketegal berjuang.Tang kati ku enggau, kitai mensia lama laun sigi mati, tang reti pemati sigi enda sabaka, mati ketegal nanahka sepiak penindas rayat, bejual tanah ai diri, pemati sida nya sigi nadai bisi reti. Tang enti mati ketegal ngulihka tanah ai menua diri, ketegal deka ngulihka pengelantang penyenangka rayat, nya baru pemati besai reti sereta patut dipebasaka patut dikingatka rayat selama-lama iya. Penemu tu sigi enda dilengka ka aku!
Jaku niang comrade Ubong Anak Nuing tu, ditulis anak iya ke benama Serejin Anak Ubong (Nama iya dalam PARAKU --- Api) lalu disaup kaban bukai nusun.
Ubong（前排中）1985年12月26日回返家园