内容：
回忆与乌榜在一起 2：我的一点回忆 (Nusi Mimit Pengingat Aku)
我的一点回忆
安基（Angki）
我所知道的乌榜叔叔,他真是一个好人。他具有良好的生活习惯，不抽烟，不喝酒，不赌博，待人忠厚老实。做事讲究划清事物的是非，不讲大话，言行一致，真是难找这样的一位好同志，好领袖。就因为这样，虽然没有读书，然而他的高贵品德和良好形象就是他参加社会改革运动时的最好资本，使他能够在砂拉越社会改革运动中占有一定的地位和具有很高的名望！简而言之，他是一位大公无私，例如为了人民的最大利益，他毫不犹豫带领全家去参加革命。他的这种无私精神，真是大家要成为社会工作者，必须学习的榜样。在运动中，我们还可以用乌榜同志的精神去认清和衡量参加改革者的素质和真伪！
一九六一年初，砂拉越人民联合党中央副主席兼诗巫支部主席万高先生率领第三省（以前的第三省是：诗巫，泗里街，民那丹，加那逸，加帛和沐胶等六个县）党代表团，成员有十多位党干部，去古晋和成邦江一些农村和长屋进行亲善访问。在这么多干部中，万高先生似乎较偏爱跟乌榜接近和交谈。后来乌榜同志对大家说，以前他们被迫拉去充当日本兵的时候在一起，而且万高先生还是他的上司，对他很好。现在又能在一起，怎么不使双方格外高兴呢!在进行访问过程中，一路走来，乌榜除了受到自己团内同志们的尊敬外，去农村，去长屋时，他也处处受到居民的热烈欢迎,因为他的待人接物态度很友善，又能说出群众的心里话。他对群众说，我们民族的生活贫穷，不是因为我们的民族懒惰，不是由于某个民族剥削，也不是甚么命运注定，而是不合理的社会制度造成。这就是为甚么我们要组织一个政党的最根本原因。我们要通过政党取得政权，然后我们才能展开医治社会的各种毛病，进行有利于人民的社会改革工作。
言行一致的其中例子。当联合国民意调查团到加那逸县时，党（人联党）的其中八位代表成员突然说他们决定不去把反大马计划备忘录送到联合国民意调查团的手中，因为他们听到有一批支持大马计划者在半路等著，扬言要打死他们。在这个重要的时刻，乌榜很严肃的说：要是可以的话，我一个人去也不怕，因为那些家伙跟我们一样，他们也只有一条命，会死！还好，约一小时后，他们那八位老兄想通了，也下决心跟乌榜一起去。最后他们都满面笑容，愉快回来，完成了呈上党的反大马计划备忘录的使命。
乌榜多次连任当选多届砂拉越人民联合党中央委员。他是一位很出色的达雅籍左派党中委。他坚决主张要砂拉越独立，反对大马计划。他坚信，尽管改革之路困难重重，不停的进行社会改革运动，一代一代的干下去，社会必然不停的向前进！乌榜相信砂拉越将来也必然会成为社会主义国家！乌榜同志的政治信念主要受到人联党内华裔左派影响，也深受星马左派的影响，他们是新加坡印度裔的布图遮里，马来族的赛益扎哈里（Said Zahari）马来亚人民党的波士达曼和社阵的依沙等著名左派人物。乌榜和其他的人联党领袖有去过新，马两地，参加他们党的一些活动并同他们举行政治交流，于是加深互相认识，成为政治的好友。
有一次，我们两人去咖啡店坐坐，我们一边喝茶，一边聊天。当他淡到一个问题时，情绪突然激动起来，他用力打桌子，桌上的两个杯掉落，坪一声，只见地板上玻璃碎片和湿湿的。这时候老板和工人马上亲自未打扫，而且还迅速送上咖啡来。整个过程，看得出老板和工人是很好心，一直替我们著想，尽量不使我们难堪。我们打破了杯，弄脏了地板，无意中给了老板造成不必要的麻烦。可是，老板不只是拒收我们之赔偿，而且也坚决拒收我们的茶水费。于是我们只好说了几句，“对不起！多谢老板！原来那老板和工人认识乌榜，而且很敬仰他。回忆当时，乌榜叔叔是在讲他的一个这样的故事：有一天一位老板自诗巫上去Song找乌榜，约他去Kapit玩耍。可是船到了Kapit没有停下来，继续向上游驶去。老板最后才开始告诉他，要通过他把一包钱交给森林里的武装人员。因为那老板是住在诗巫市，因此能马上跟有关当局联络。而乌榜还在Song工作，不能及时跟有关当局会面，后来又刚好是华人清明节，因此迟了几天才通知当局。于是有关官员看到乌榜来，很凶又傲慢。乌榜看到了他那样子，不只是不害怕，也呈现出威武不能屈的英雄形象。于是那位高官就问他，你态度那么傲慢，又很凶，到底要找谁打架？乌榜说，跟那些痛恨我，想跟我打架的人！乌榜讲完了就跑，无奈何，也只好让他走了。（之前的一段时间，本来他们两人是熟人，有来往的朋友，那位高官也叫Ubong“Apai”，有时也请他喝茶吃面。）
我的一点回忆就讲到这里！谢谢
2017 05 25
Nusi Mimit Pengingat Aku
Aya Ubong Anak Nuing Dayak Iban, Ng. Dap, Kanowit, Sibu. Iya tu siku mensia kemanah perangai. Enda penginsap, enda pengirup, enda bejudi, ati lurus enggau urang. Enggau semua macam utai, semua macam pengawa, sebedau bejaku, sebedau ngereja pengawa, biasa iya dulu beratika utai nya ke bendar, jai manah, salah kena? Iya enda bejaku lawa enda bejaku ngapa, ngereja pengawa sigi ngamatka jaku. Nya alai, taja iya nadai besekula, tang ari pengelama ari sepemanjai hari, udah meda udah nemu gaya pemanah kereja enggau pemanah perangai iya, nya kenyadi kepuku besai, mai iya dalam menyalaika pengawa rebolusi (revolution) dikarap diguna urang bendar, lalu bulih pangkat kepatut dipangku iya, sama enggau nyadi ketuai pengiring dalam pengawa rebolusi Sarawak. Aya Ubong amat siku mensia ke mutus ati ngereja pengawa kemanah, sampal diri sebilik dibai iya besedia bebuai nyawa berjuang ngulihka Sarawak merdeka! Pemutus pikir comrade Ubong ke amat berat kepengawa revolution nya manah amat keteledan kitai ke ngereja pengawa reformasi!
Pun taun 1961, sapi chairman besai SUPP sereta kenyadi chairman SUPP Sibu-Branch Mr. Jonathan Bangau Anak Renang nguluka seraban, lebih 10 iku bala kaki tangn parti ari menua bagi ke-3 lama (Sibu, Kanowit, Kapit, Binatang, Sarikei enggau Mukah), nemuai ngagai sekeda rumah panjai dikandang menua Kuching enggau Simanggang. Mr. Bangau baka ke ibuh, rindu, deka agi begulai, berandau enggau Ubong. Kebuah, ku tusi aya Ubong, maya Jipun sida sama kena pejal nyadi sedadu Jipun, laban bisi pemandai, Mr. Bangau dasuh Jipun nyadi kepala megai sida. Maya ke begulai menya, Mr. Bangau manah amat enggau iya. Saritu sama nadai ngadang ulih betemu enggau pangan, dini enda luar biasa rinduka pangan. Ukai semina kesama enggau begulai raun bebasa, rindu begulai enggau Ubong, rumah panjai kebaru ditiki endur nemuai, dedin dia ngayanka gaya pengerindu sereta bebasaka Ubong, laban cara basa iya betemu enggau urang manah, ketawa iya manis, jaku disebut ngerinduka ati urang, Iya mega madahka urang mayuh: Kitai anang salah pikir, salah sangka, kengasuh pendiau pengidup kitai Dayak merinsa, sigi ukai ari ketegal bansa kitai malas bekereja, ukai ari ketegal bansa bukai makai bansa kitai Dayak, ukai mega ari antu kengasuh pengidup kitai bansa Dayak merinsa, adat masyarakat kejai ngasuh pendiau pengidup merinsa! Nya alai kebuah kitai diatu deka ngaga parti, ngena pengering parti ngulihka kuasa perintah, kuasa perintah udah dalam jari kitai, baru ulih ngubah adat masyarakat ke enda betul, lalu ngena kuasa ke dalam jari kitau nya, kena ngangkatka taraf pendiau pengidup rayat kitai.
Siti cuntu Ubong sigi enda bejaku ngapa: Maya Komiti Pemansik Gerempong Bansa datai di Kanowit, lapan iku kaban pengari, deka matak diri, enggai enggau nganjung memorandum SUPP nyakal langgur Malayia, laban ninga bala penyukung langgur Malaysia udah besedia ditengah rantau jalai dedin ngipa nyakap deka munuh sida. Ku Ubong bejaku enggau sida,: Enti deka nyadi, aku siku aja berani mih nganjung memorandum nya. Kapa deka takutka sida nya, sida nya baka kitai tu, sama siti aja tali seput, sama nemu mati. Bisi sejam udah nya, sida tubuh lapan sama nyemetak bejaku madah, idup sama idup, mati sama mati, besetuju begandin bau enggau Ubong ngajung memoran-dum ngagai Komiti pemansik Langgur Malaysia ba opis DO Kanowit. Udah nya comrade Ubong pemadu gaga, laban udah mujur nyuwaka memorandum nya.
Ubong suah penggal beturut-turut dipilih nyadi komiti besai SUPP. Iya siku Dayak ketebilang bendar dalam SUPP. Iya bulih penemu politik rimpis kiba (left wing), ari sekeda kaban Cina kedalam SUPP, mega ari sekeda keterunan Tamil, Melayu ke di Singapore baka Photuchali, Said Zahari, di Malaya baka Bostaman, Ishak sereta sida bukai. Ubong kala ngesah pengawa politik Barisan Sosialis Singapore, Parti Rakyat Malaya. Ari nya bekelala, beteleba enggau ketuai politik ti tebilang kedisebut nya. Ku penemu Ubong, taja mayuh pengembar, pengempang, mayuh penusah nyadi, tang iya becaya lama laun Sarawak bisi satu hari ulih nyadi sebuah menua "sosialis"! Laban sosialis sistem (socialist systerm) ngibuhka semua rayat!
Bisi sekali kami duai aya Ubong begulai ngirup dikedai kopi pasar Sibu. Maya iya nusi ceritaka aku, iya enda berasai enta ngenyit madam mija enggau naka pengering tulang, dua iti gelas dulu engkecit katas, udah nya temepak labuh kabaruh, pecah redak, geladak kutur basah. Tokey enggau urang gaji begaut-gaut meresi sereta sekala nya nganjung baru ai kopi ka kami duai. Tokey enggau urang gaji udah naka ulih enda ngasuh kami duai enda nyamai asai, suah nyebut nadai hal, Agi mega enggai nerima duit bayar kami duai kengirup kopi. Kebuah kenyau enda berasai madam mija enggau pengembis tulang, maya iya nusi ensera kebetemu enggau siku pegawai polis. Maya iya baru datai deka betemu enggau pegawai polis, pegawai nya enggau mih meda iya datai, lalu ngerigang diri, ngelawa diri, minta dikenakut sereta lalu nganu-menganu. Ari nya ati cukup panas, nadai alah nat, iya lalu nunda pegawai polis nya, ngelawa diri, ngerigang diri ...! Pegawai nanya iya, nama gaya nuan bakanya? Deka berekak enggau sapa? Ku saut aya Ubong: "Deka berekak enggau sapa urang ke deka ngerekak aku" ! Udah nya iya angkat ngebuka diri ari nya. Cerita nya nyadi bakatu, Bisi siku Cina tokey kayu balak, datai ari pasar Sibu ngejung Ubong ke bekereja ba Song, mai iya raun ke Kapit. Tang datai ba pangkalan pasar Kapit dia, enda ngetu, terus mudik kulu. Nyau kelama mutu nya ngetu, nya baru tokey madah, ngasuh iya nyuwaka bungkus duit ngagai bala urang kemasih berjuang besenyata dalam babas. Laban bekereja, agi mega tetapakka hari Cina sembiang pendam, nya mai lubah madahka cerita nya ngagai polis. Polis ngumbai iya sigi sengajal lubah madah. Tokey nya sigi di pasar Sibu, ulih mih iya jampat madah.
(Ku aya Ubong, dulu pegawai polis nya ngangauka iya apai. Suah mai iya ngirup mai iya makai mee.) Naka tu dulu, nusi sekeda pengingat aku.
Penulis: Angki 25-05-2017